بساری از افراد تصور میکنند نوشتن وصیتنامه روی یک تکه کاغذ یا وصیتهای شفاهی در حضور اقوام، اعتبار قانونی دارد. اما حقیقت این است که وقتی پای املاک و داراییهای بزرگ وسط میآید، وصیتنامههای دستی منشأ بزرگترین اختلافات خانوادگی و پروندههای قضایی میشوند. قانونیترین راه برای بخشیدن مال پس از فوت، تنظیم «وصیت تملیکی رسمی» در دفترخانه است.
وصیت تملیکی چیست و چرا ثبت رسمی آن در دفترخانه الزامی است؟
بدون دیدگاه
تعریف ساده وصیت تملیکی (ماده ۸۲۵ و ۸۲۶ قانون مدنی)
طبق قانون، وصیت به دو دسته تقسیم میشود: عهدی و تملیکی.
وصیت تملیکی یعنی: شخص (موصی) عین یا منفعتی از مال خود را برای زمان بعد از فوتش، به صورت رایگان به دیگری (موصیله) واگذار کند. مال مورد وصیت را نیز «موصیبه» مینامند.
چرا املاک حتماً باید در دفترخانه ۹۳۰ وصیت شوند؟ (ماده ۴۷ آئیننامه قانون دفاتر)
اگر میخواهید یک پلاک ثبتی (خانه، زمین یا مغازه) را برای بعد از فوت خود به کسی ببخشید، قانون تشریفات سختی را در نظر گرفته است. طبق ماده ۴۷ آئیننامه قانون دفاتر اسناد رسمی:
برای تنظیم وصیت تملیکی املاک، دفترخانه مکلف است استعلام ثبتی دریافت کند تا مطمئن شود ملک بازداشت یا توقیف نیست.
پس از تنظیم، خلاصه سند به صورت الکترونیکی به اداره ثبت محل ارسال میشود و سردفتر مکلف است این خلاصه را در سند مالکیت درج کند تا پلاک ثبتی قفل شده و حقوق شخص ذینفع حفظ شود.
هزینه تنظیم سند وصیتنامه تملیکی چقدر است؟
به طور کلی، تعرفه تنظیم وصیتنامه قطعی املاک به صورت «غیرمالی» محاسبه میشود.
اما یک استثنای مهم وجود دارد: اگر در متن وصیتنامه، مبالغ نقدی یا داراییهای مشخصی قید شود (مثلاً نوشته شود: «علاوه بر خانه، مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان هم از حساب بانکیام به فلانی داده شود»)، محاسبه هزینه از حالت غیرمالی خارج شده و بر اساس مبلغ ذکرشده (مالی) محاسبه میشود.
طبق بند ۴۵۴ بخشنامههای ثبتی، حقالثبت وصیتنامه بر اساس کل ماترک دریافت نمیشود، بلکه دقیقاً به میزان همان مبلغی که مورد وصیت قرار گرفته محاسبه میگردد.
سامانه جامع محاسبه هزینه انواع وصیتنامه (سال ۱۴۰۵)
لطفاً بر اساس قصد و اراده موصی، یکی از تبهای سهگانه زیر را جهت استعلام دقیق تعرفه انتخاب نمایید.
💡 چه زمانی گزینه وصیت تملیکی را انتخاب کنیم؟
مستند به ماده ۸۲۶ قانون مدنی، چنانچه موصی قصد داشته باشد «عین یا منفعتی» از اموال خویش را برای زمان پس از فوت، به صورت مجانی به دیگری (موصیله) تملیک نماید، تنظیم سند در قالب وصیت تملیکی موضوعیت مییابد.
مستند به ماده ۸۲۶ قانون مدنی، چنانچه موصی قصد داشته باشد «عین یا منفعتی» از اموال خویش را برای زمان پس از فوت، به صورت مجانی به دیگری (موصیله) تملیک نماید، تنظیم سند در قالب وصیت تملیکی موضوعیت مییابد.
| شرح هزینه قانونی وصیت تملیکی | مبلغ (تومان) |
|---|---|
| ۱. حقالتحریر (تعرفه ثابت قانونی) | ۱,۰۱۲,۵۰۰ |
| ۲. حقالثبت (حقوق دولتی اسناد غیرمالی) | ۳۰,۰۰۰ |
| ۳. هزینه صدور الکترونیکی سند | ۳۰,۰۰۰ |
| ۴. مالیات بر ارزش افزوده (۱۰٪ حقالتحریر) | ۱۰۱,۲۵۰ |
| جمع کل مبالغ قابل پرداخت در دفترخانه | ۱,۱۷۳,۷۵۰ |
الزامات حقوقی و موازین تنظیم اسناد وصیت:
- تنظیم وصیت مازاد بر ثلث: مستند به بخشنامه شماره ۵۴/۲۲۰۶ ثبتی و ماده ۸۴۳ قانون مدنی، تنظیم سند وصیتنامه زائد بر ثلث ترکه (با قید یا بدون قید مراتب در سند) توسط سردفتر بلامانع است؛ لیکن نفوذ و اجرای بخش مازاد، منوط به اجازه و تنفیذ وراث پس از فوت موصی خواهد بود.
- محدودیت تفویض اختیار وصی: با توجه به وحدت ملاک ماده ۸۳ قانون مدنی و بند ۲ بخشنامه شماره ۳۱/۲۶۰۱۷، شخص وصی قانوناً مجاز به تفویض امر وصایت به غیر نمیباشد؛ مگر آنکه موصی در ضمن سند، صراحتاً به وی چنین اذنی داده باشد.
- مبنای حقالثبت اسناد مالی: مطابق بند ۴۵۴ مجموعه بخشنامههای ثبتی، مبنای وصول حقالثبت در وصیتنامههای مالی، دقیقاً معادل همان مبلغی است که مورد وصیت قرار گرفته است و محاسبه آن به مأخذ سه برابر موصیبه یا کل ماترک فاقد وجاهت قانونی میباشد.
- نفرات اضافی: مبنای تعرفه، حضور ۲ نفر در سند است؛ به ازای هر شخص مازاد، مبلغ ۲۲,۰۰۰ تومان به هزینه کل افزوده خواهد شد.
مطالب مرتبط
میزبان حضور شما در دفترخانه ۹۳۰ هستیم
ارائه این خدمت مستلزم حضور و احراز هویت شماست.
نشانی دفترخانه: تهران، میدان آزادی، بلوار جناح، بلوار صالحی، پلاک ۸۶ (نرسیده به چهارراه طرشت)
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه 08:00 الی 14:30 پنجشنبه تا 13:00
