تنظیم وصیتنامه در دفترخانه ۹۳۰، قدم اول است؛ اما آثار حقوقی اصلی این سند پس از فوت شخص آغاز میشود. قانون مدنی مواد بسیار دقیق و حساسی را برای نحوه انتقال مال به شخص ذینفع (موصیله) و وظایف اجراکننده وصیت (وصی) در نظر گرفته است.
بعد از فوت چه رخ میدهد؟ قوانین رد، قبول و اجرای وصیت تملیکی
بدون دیدگاه
مالکیت مال چه زمانی منتقل میشود؟ (ماده ۸۲۷ و ۸۳۰)
بر اساس ماده ۸۲۷ قانون مدنی، تملیک به موجب وصیت محقق نمیشود مگر اینکه شخص ذینفع (موصیله)، بعد از فوتِ وصیتکننده، آن را قبول کند.
- اگر قبل از فوت آن را رد کرده باشد، بعد از فوت همچنان حق دارد آن را قبول کند.
- اگر بعد از فوت آن را قبول کرد و مال را تحویل گرفت (قبض کرد)، دیگر نمیتواند آن را رد کند.
طبق ماده ۸۳۳، ورثه حق ندارند در مال مورد وصیت تصرف کنند تا زمانی که شخص ذینفع تکلیف رد یا قبول خود را مشخص کند.
وظایف و محدودیتهای سنگین «وصی» (مجری وصیت)
گاهی وصیتکننده، شخصی را به عنوان «وصی» مأمور میکند تا بر اجرای وصیت نظارت کند (وصیت عهدی در کنار تملیکی). طبق قانون و ردیف ۱۱۵ بخشنامههای ثبتی (با وحدت ملاک از ماده ۸۳ قانون مدنی):
وصی حکم امین را دارد و باید دقیقاً طبق وصایا رفتار کند، در غیر این صورت ضامن و منعزل است. نکته بسیار مهم این است که وصی نمیتواند اجرای وصیت را به شخص دیگری تفویض یا واگذار کند، مگر اینکه خود وصیتکننده در متن سند رسمی به او این اذن و اختیار را داده باشد.
سامانه جامع محاسبه هزینه انواع وصیتنامه (سال ۱۴۰۵)
لطفاً بر اساس قصد و اراده موصی، یکی از تبهای سهگانه زیر را جهت استعلام دقیق تعرفه انتخاب نمایید.
💡 چه زمانی گزینه وصیت تملیکی را انتخاب کنیم؟
مستند به ماده ۸۲۶ قانون مدنی، چنانچه موصی قصد داشته باشد «عین یا منفعتی» از اموال خویش را برای زمان پس از فوت، به صورت مجانی به دیگری (موصیله) تملیک نماید، تنظیم سند در قالب وصیت تملیکی موضوعیت مییابد.
مستند به ماده ۸۲۶ قانون مدنی، چنانچه موصی قصد داشته باشد «عین یا منفعتی» از اموال خویش را برای زمان پس از فوت، به صورت مجانی به دیگری (موصیله) تملیک نماید، تنظیم سند در قالب وصیت تملیکی موضوعیت مییابد.
| شرح هزینه قانونی وصیت تملیکی | مبلغ (تومان) |
|---|---|
| ۱. حقالتحریر (تعرفه ثابت قانونی) | ۱,۰۱۲,۵۰۰ |
| ۲. حقالثبت (حقوق دولتی اسناد غیرمالی) | ۳۰,۰۰۰ |
| ۳. هزینه صدور الکترونیکی سند | ۳۰,۰۰۰ |
| ۴. مالیات بر ارزش افزوده (۱۰٪ حقالتحریر) | ۱۰۱,۲۵۰ |
| جمع کل مبالغ قابل پرداخت در دفترخانه | ۱,۱۷۳,۷۵۰ |
الزامات حقوقی و موازین تنظیم اسناد وصیت:
- تنظیم وصیت مازاد بر ثلث: مستند به بخشنامه شماره ۵۴/۲۲۰۶ ثبتی و ماده ۸۴۳ قانون مدنی، تنظیم سند وصیتنامه زائد بر ثلث ترکه (با قید یا بدون قید مراتب در سند) توسط سردفتر بلامانع است؛ لیکن نفوذ و اجرای بخش مازاد، منوط به اجازه و تنفیذ وراث پس از فوت موصی خواهد بود.
- محدودیت تفویض اختیار وصی: با توجه به وحدت ملاک ماده ۸۳ قانون مدنی و بند ۲ بخشنامه شماره ۳۱/۲۶۰۱۷، شخص وصی قانوناً مجاز به تفویض امر وصایت به غیر نمیباشد؛ مگر آنکه موصی در ضمن سند، صراحتاً به وی چنین اذنی داده باشد.
- مبنای حقالثبت اسناد مالی: مطابق بند ۴۵۴ مجموعه بخشنامههای ثبتی، مبنای وصول حقالثبت در وصیتنامههای مالی، دقیقاً معادل همان مبلغی است که مورد وصیت قرار گرفته است و محاسبه آن به مأخذ سه برابر موصیبه یا کل ماترک فاقد وجاهت قانونی میباشد.
- نفرات اضافی: مبنای تعرفه، حضور ۲ نفر در سند است؛ به ازای هر شخص مازاد، مبلغ ۲۲,۰۰۰ تومان به هزینه کل افزوده خواهد شد.
وصیت انتقال منافع و حق کسب و پیشه
(ماده ۸۴۶ مدنی و ماده ۱۹ قانون روابط موجر و مستأجر)
گاهی اوقات مورد وصیت، عینِ یک ملک نیست، بلکه «منافع» آن است (مثلاً وصیت میشود منافع یک مغازه یا آپارتمان تا ۱۰ سال به یک موسسه خیریه برسد). همچنین در خصوص مغازههای دارای حق کسب و پیشه یا تجارت (مشمول قانون ۱۳۵۶)، طبق ماده ۱۹ این قانون، هرگونه انتقال منافع و حقوق تجاری به مستأجر جدید صرفاً با تنظیم سند رسمی در دفترخانه معتبر است و در صورتی که حق انتقال به غیر سلب شده باشد، روال باید از طریق مجاری قانونی و با حفظ حقوق مالک طی شود تا صلح منافع یا وصیت آن دچار ابطال نگردد.
مطالب مرتبط
میزبان حضور شما در دفترخانه ۹۳۰ هستیم
ارائه این خدمت مستلزم حضور و احراز هویت شماست.
نشانی دفترخانه: تهران، میدان آزادی، بلوار جناح، بلوار صالحی، پلاک ۸۶ (نرسیده به چهارراه طرشت)
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه 08:00 الی 14:30 پنجشنبه تا 13:00
