قانون ثلث؛ آیا می‌توان وصیتی بیشتر از یک‌سوم اموال تنظیم کرد؟

نفوذ وصیت زائد بر ثلث (ماده ۸۴۳ قانون مدنی و بخشنامه‌های ثبتی)

بر اساس ماده ۸۴۳ قانون مدنی، وصیت به زیاده بر ثلث (بیشتر از یک‌سوم) ترکه نافذ نیست، مگر اینکه وراث آن را اجازه دهند.

اما تکلیف سردفتر چیست؟ طبق ردیف ۱۹۴ آرا وحدت رویه کانون سردفتران (مورد تأیید سازمان ثبت):

تنظیم سند وصیت‌نامه زائد بر ثلث از طرف سردفتر بلامانع است (حتی اگر خود وصیت‌کننده بداند که این وصیت فراتر از قانون است)؛ اما نفوذ و اجرای مازاد بر یک‌سوم، منوط به این است که وراث پس از فوت موصی، آن را تنفیذ (تأیید) کنند. اگر بعضی از ورثه تایید کنند و بعضی نه، وصیت فقط نسبت به سهم ارث کسانیکه تایید کرده‌اند اجرا می‌شود.

4 نکته طلایی که باید درباره اموال مورد وصیت بدانید:

1. ملاک محاسبه یک‌سوم چیست؟ (ماده ۸۴۵): میزان یک‌سوم مال، بر اساس دارایی شما در زمان فوت مشخص می‌شود، نه دارایی شما در زمان نوشتن وصیت‌نامه در دفترخانه.
2. محرومیت از ارث باطل است (ماده ۸۳۷): اگر کسی در وصیت‌نامه قید کند که «فرزندم را از ارث محروم می‌کنم»، این بند از نظر قانون مدنی نافذ و معتبر نیست.
3. شرط مالکیت موصی (ماده ۸۴۱): مال مورد وصیت حتماً باید در ملکیت خود شخص باشد. وصیت کردن مالِ دیگری (حتی با اجازه خود مالک) باطل است؛ اما می‌توانید مالي را كه هنوز موجود نشده (مثل میوه سال آینده باغ) را وصیت کنید (ماده ۸۴۲).
4. خودکشی و ابطال وصیت (ماده ۸۳۶): اگر کسی به قصد خودکشی خود را مجروح یا مسموم کند و پس از آن اقدام به تنظیم وصیت‌نامه نماید، در صورت فوت، آن وصیت‌نامه کاملاً باطل خواهد بود.