قبل از هر عمل جراحی، بیمارستان تعدادی فرم را برای امضا جلوی بیمار میگذارد. اما در دنیای حقوق پزشکی، گاهی این فرمها کافی نیستند. بهویژه در جراحیهای زیبایی (مثل بینی یا پیکرتراشی) یا جراحیهای سنگین و پرخطر، پزشکان برای اطمینان از اینکه بیمار بعداً ادعای «عدم آگاهی» یا «اجبار» نکند، درخواست «رضایتنامه رسمی و محضری» میکنند. این سند که در فضایی آرام و دور از استرس بیمارستان (در دفترخانه) تنظیم میشود، ثابت میکند که بیمار با هوشیاری کامل و علم به تمام عوارض احتمالی، تن به جراحی داده است.
این سند یک توافق دوطرفه شفاف است. از یک سو بیمار اطمینان میدهد که تمام توضیحات پزشک را شنیده و پذیرفته است، و از سوی دیگر پزشک با خیال راحتتری تمرکز خود را بر درمان میگذارد. تنظیم این سند در دفتر اسناد رسمی ۹۳۰، اعتبار آن را در مراجع قضایی (در صورت بروز اختلاف) چندین برابر میکند.
تفاوت رضایتنامه محضری با فرم بیمارستان
شاید بپرسید: «مگر در بیمارستان امضا نمیدهم؟ چه نیازی به دفترخانه است؟» تفاوت در سه نکته کلیدی است:
- احراز هویت و اهلیت قطعی: سردفتر به عنوان مقام رسمی، بررسی میکند که امضاکننده دقیقاً خودِ شخص است و از نظر روانی در سلامت کامل (اهلیت) قرار دارد. (برخلاف بیمارستان که ممکن است بیمار تحت استرس یا داروهای مسکن باشد).
- جلوگیری از انکار و تردید: سندی که در دفترخانه ثبت میشود، «سند رسمی» است و هیچکس نمیتواند بعداً بگوید «این امضای من نیست».
- سندیت در دادگاه: در صورت بروز شکایت، قضات به اسناد رسمی وزن و اعتبار بسیار بیشتری نسبت به فرمهای عادی بیمارستان میدهند.
چه کسانی باید این رضایتنامه را امضا کنند؟
بسته به وضعیت بیمار، امضاکننده متفاوت است:
این سند شامل چه مواردی است؟
در متن رضایتنامه محضری، موارد زیر صراحتاً قید میشود:
- نام دقیق عمل جراحی و موضع عمل.
- تایید اینکه پزشک عوارض احتمالی را توضیح داده است.
- پذیرش ریسکهای متعارف جراحی و بیهوشی.
- برائت ذمه پزشک و کادر درمان (به شرط عدم قصور و تقصیر).
مدارک لازم برای تنظیم رضایتنامه جراحی
برای تنظیم این سند در دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران، حضور بیمار (یا ولی قانونی) الزامی است:
| مدارک امضاکننده (بیمار/ولی) |
اطلاعات جراحی |
| اصل کارت ملی هوشمند |
نام کامل پزشک جراح |
| شناسنامه (برای ولی قهری جهت اثبات پدری) |
نام دقیق عمل جراحی (ترجیحاً نسخه پزشک) |
| ثبتنام در سامانه ثنا |
نام بیمارستان یا مرکز جراحی |
نکته حقوقی مهم: امضای این رضایتنامه به معنای اجازه دادن به پزشک برای «خطا کردن» نیست! اگر پزشک در حین عمل مرتکب بیاحتیاطی یا بیمبالاتی (قصور پزشکی) شود، با وجود داشتن این رضایتنامه هم مسئول است و بیمار حق شکایت دارد. این سند فقط عوارض غیرقابل اجتناب و طبیعی را پوشش میدهد.
هزینه تنظیم رضایتنامه محضری
این سند در گروه اسناد «رضایتنامه غیرمالی» قرار دارد و هزینه آن طبق تعرفه مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است. پرداخت این هزینه اندک برای جلوگیری از تنشهای حقوقی آینده، سرمایهگذاری عاقلانهای است.
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال 1404
4,900,000 ﷼
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال ۱۴۰۴ در دفترخانه اسناد رسمی شماره ۹۳۰ تهران، طبق تعرفههای مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مبلغ ۴۹۰ هزار تومان است.
این مبلغ ثابت و غیرقابل تغییر بوده و پرداخت آن پس از تنظیم سند و پیش از امضا، صرفاً از طریق دستگاه کارتخوان مستقر در دفترخانه انجام میشود.
در صورتی که طرفین یک سند بیش از دو نفر باشند، به ازای هر نفر اضافی مبلغ ۲۲۰,۰۰۰ ریال به هزینه کل افزوده میگردد.
پس از پرداخت و انجام تشریفات قانونی، نسخه چاپی سند به طرفین تحویل و نسخه الکترونیک آن در سامانه کاتب بارگذاری میشود.
