در قوانین ایران، تصمیمگیری پزشکی برای «افراد زیر ۱۸ سال» و «افراد محجور» (کسانی که توانایی عقلانی یا جسمانی اداره امور خود را ندارند)، صرفاً بر عهده «ولی قهری» (پدر و جد پدری) یا «قیم قانونی» است. حال تصور کنید کودکی نیاز به آپاندیسیت فوری دارد و پدرش در مأموریت کاری است؛ یا قیمِ یک فرد معلول، خودش بیمار است و نمیتواند به بیمارستان برود. در این شرایط بحرانی، بیمارستانها از پذیرش امضای مادر یا سایر بستگان خودداری میکنند. راهکار قانونی پیشگیری از این بحران، تنظیم «وکالتنامه تفویض اختیارات درمانی» در دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران است.
این وکالتنامه ابزاری است که «مسئولیت قانونی» را منتقل نمیکند، اما «اختیار انجام کار» را به فرد دیگری میدهد. این سند به خصوص برای مادران بسیار راهگشاست تا در غیاب پدر، بتوانند بدون معطلی و استرس، مراحل پذیرش و درمان فرزندشان را انجام دهند.
اگر هدف شما سپردن اختیارات کلیتر (مثل مدرسه و بانک) برای فرزندتان است، پیشنهاد میکنیم مطلب وکالت جامع امور فرزند (سرپرستی و حضانت): راهکار قانونی برای مادران را مطالعه کنید.
چرا این وکالتنامه برای «قیمها» ضروری است؟
قیم، شخصی است که دادگاه برای اداره امور افراد دیوانه، مجنون یا صغیر (که پدر و پدربزرگ ندارند) تعیین میکند. گاهی خودِ قیم پیر یا ناتوان میشود. طبق قانون، قیم نمیتواند مسئولیت خود را کلاً واگذار کند، اما میتواند برای امور خاصی مثل «پیگیری درمان و بستری»، به شخص دیگری (مثل پرستار یا نوه محجور) وکالت کاری بدهد تا کارهای بیمارستان را انجام دهد.
کاربردهای حیاتی این سند در بیمارستان
- رضایتنامه عمل جراحی: مهمترین کاربرد این سند، اجازه امضای فرمهای رضایتنامه اتاق عمل و بیهوشی است که بدون امضای ولی/قیم/وکیل انجام نمیشود.
- ترخیص و تسویه حساب: گاهی بیمارستان اجازه ترخیص بیمار (بهویژه بیماران اعصاب و روان یا کودکان) را فقط به سرپرست قانونی میدهد.
- دریافت مدارک پزشکی: دسترسی به پروندههای محرمانه بیمار جهت ارائه به بیمه یا پزشک دیگر.
همچنین اگر بیمار شما سالمند است و ولی یا قیم ندارد (خودش عاقل و بالغ است)، باید از وکالت امور درمانی سالمندان استفاده کنید که توسط خودِ بیمار امضا میشود.
مدارک لازم برای تنظیم وکالت ولی یا قیم
برای تنظیم این سند در دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران، حضور موکل (پدر یا قیم) الزامی است:
| مدارک موکل (ولی/قیم) |
اطلاعات بیمار و وکیل |
| اصل کارت ملی هوشمند |
کارت ملی هوشمند وکیل (مثلاً مادر/پرستار) |
| مدرک اثبات سمت: شناسنامه (برای پدر) یا قیمنامه دادگاه (برای قیم) |
اطلاعات شناسایی بیمار (محجور/فرزند) |
| ثبتنام در سامانه ثنا |
— |
نکته حقوقی برای قیمها: اگر در قیمنامه شما قید شده باشد که «انجام هرگونه معامله یا اقدام منوط به اجازه دادستانی است»، ممکن است برای اعطای وکالت نیز نیاز به مجوز اداره سرپرستی داشته باشید. اما برای امور صرفاً درمانی معمولاً سختگیری نمیشود.
هزینه تنظیم وکالتنامه درمانی
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال 1404
4,900,000 ﷼
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال ۱۴۰۴ در دفترخانه اسناد رسمی شماره ۹۳۰ تهران، طبق تعرفههای مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مبلغ ۴۹۰ هزار تومان است.
این مبلغ ثابت و غیرقابل تغییر بوده و پرداخت آن پس از تنظیم سند و پیش از امضا، صرفاً از طریق دستگاه کارتخوان مستقر در دفترخانه انجام میشود.
در صورتی که طرفین یک سند بیش از دو نفر باشند، به ازای هر نفر اضافی مبلغ ۲۲۰,۰۰۰ ریال به هزینه کل افزوده میگردد.
پس از پرداخت و انجام تشریفات قانونی، نسخه چاپی سند به طرفین تحویل و نسخه الکترونیک آن در سامانه کاتب بارگذاری میشود.
