اعزام با بورس دولتی، سنگین‌ترین سند تعهد تحصیلی را می‌طلبد. در این راهنما هفت تعهد اصلی متن، بند «امتیاز بودن بورس»، ضریب خدمت و جریمه، و معافیت حق‌الثبت طبق رأی ۱۹۰ را می‌خوانید.
تعهدنامه بورسیه اعزام به خارج از کشور؛ هفت تعهد و معافیت حق‌الثبت
اعزام با بورس دولتی به خارج از کشور، پیش از صدور حکم بورس یک سند رسمی می‌خواهد. تعهدنامه بورسیه اعزام به خارج هفت تعهد مشخص را بر عهده دانشجو می‌گذارد؛ از محل و مدت تحصیل تا ضریب خدمت و جریمه استنکاف. در این راهنما بندهای متن، نکته مهم معافیت حق‌الثبت، مدارک لازم و مراحل تنظیم را می‌خوانید.
تعهدنامه بورسیه چیست؟
وقتی دانشجویی با هزینه دولت و بورس اعطایی برای ادامه تحصیل به خارج از کشور اعزام می‌شود، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان امور دانشجویان یک سند تعهد رسمی می‌گیرند. در این سند، متعهد اعلام می‌کند «با اطلاع از قوانین، مقررات، آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های وزارت و سازمان، ضمن عقد خارج لازم متعهد می‌شود» و سپس فهرست تعهدات می‌آید.
این سند با تعهدنامه فرصت مطالعاتی فرق دارد: آنجا موضوع یک دوره تحقیقاتی کوتاه است، اینجا یک دوره تحصیلی کامل با هزینه دولت.
هفت تعهد اصلی متن سند
- تحصیل در محل و مدت تعیین‌شده در حکم بورس و اشتغال صرف به تحصیل و کارهای علمی مرتبط با رشته، و خودداری از اشتغال به هر کار دیگر.
- ارسال مدارک اشتغال به تحصیل و گزارش روند آن در پایان هر نیمسال به دانشگاه محل خدمت یا هر شخصی که وزارت یا سازمان تعیین می‌کند.
- خودداری از هرگونه اقدام برخلاف قوانین جمهوری اسلامی و شئون حاکم بر جامعه اسلامی ایران، به‌ویژه دانشگاهیان.
- عدم تغییر محل و رشته تحصیلی بدون اخذ مجوزهای قانونی لازم.
- پذیرش اینکه تحصیل در مقطع مندرج در سند و مزایای ناشی از آن، صرفاً امتیازی اعطایی است.
- انجام خدمت پس از فراغت، به میزان مقرر در سند و در محلی که وزارت یا سازمان تعیین می‌کند.
- پذیرش آثار مالی در صورت استنکاف از خدمت، عدم اتمام تحصیل، ترک تحصیل یا اخراج از محل خدمت.
بند حساس: بورس «امتیاز» است نه «حق»
بند پنجم، مهم‌ترین بند حقوقی این سند است و اغلب سریع از روی آن رد می‌شوند. در متن آمده است که متعهد، تحصیل در مقطع مورد نظر و کلیه مزایای ناشی از آن را «صرفاً امتیازی اعطایی از سوی وزارت به نمایندگی از جمهوری اسلامی» می‌داند و آن را حقی برای خود تلقی نمی‌کند.
ضریب خدمت و جریمه استنکاف
دو عدد در این سند سرنوشت‌ساز است و باید در فرم خودتان بررسی شود:
نخست ضریب خدمت. در نمونه‌های رایج آمده است که پس از فراغت، علاوه بر تعهدات مربوط به آموزش رایگان و تعهدات قانونی دیگر، متعهد «حداقل دو برابر مدتی که از مزایای بورس تحصیلی استفاده نموده، به انضمام انجام خدمت نظام وظیفه به‌صورت طرح، در هر محلی که وزارت یا سازمان تعیین می‌کند» خدمت کند.
دوم ضریب جریمه. در صورت استنکاف از خدمت، عدم اتمام تحصیل، ترک تحصیل یا اخراج از محل خدمت، متعهد ملزم به پرداخت چند برابر کلیه وجوه ارزی و ریالی دریافتی در دوره می‌شود. این ضریب در فرم‌های مختلف یکسان نیست؛ عدد مندرج در فرم خودتان را پیش از امضا ببینید.
معافیت حق‌الثبت اسناد بورسیه
یک نکته مالی که به نفع متقاضی است: رأی وحدت رویه ردیف ۱۹۰ کانون سردفتران و دفتریاران اعلام می‌کند مطابق قانون معافیت کلیه دانشجویان بورسیه و غیره مصوب ۱۳۷۱/۱۲/۰۲، حتی اگر وثیقه هم اخذ شده باشد، این اسناد مشمول معافیت از پرداخت حق‌الثبت هستند و لیکن حق‌التحریر بر مبنای مبلغ مندرج در سند (بهای وثیقه) دریافت می‌شود. متن رأی در وضعیت حق‌الثبت و حق‌التحریر اسناد تعهد و وثیقه دانشجویان بورسیه خارج از کشور منتشر شده است.
توجه کنید که این معافیت مخصوص بورسیه خارج از کشور است. برای بورسیه داخل کشور، قاعده متفاوت است و در تحلیل رأی وحدت رویه ۱۸۹ بررسی شده است.
مدارک لازم
| مدرک لازم | توضیحات |
|---|---|
| حساب کاربری فعال در سامانه ثنا | همراه با شماره تلفن همراه ثبت‌شده در ثنا؛ خط باید به نام خود شخص و در دسترس باشد. |
| کد پستی ثبت‌شده در سامانه املاک و اسکان (amlak.mrud.ir) | برای متعهد و ضامن الزامی است. |
| اصل کارت ملی هوشمند و شناسنامه متعهد | حضور دانشجوی بورسیه در دفترخانه لازم است. |
| حکم بورس تحصیلی | محل، مقطع و مدت مندرج در حکم، مبنای تعهدات سند است. |
| فرم تعهدنامه وزارت علوم یا سازمان امور دانشجویان | متن سند دقیقاً بر مبنای همین فرم تنظیم می‌شود. |
| مدارک وثیقه در صورت درخواست | سند مالکیت ملک یا مستند مالی دیگر، همراه با مدارک وثیقه‌گذار. |
| اشخاص حقوقی: کاربرد ندارد | متعهد شخص حقیقی است و وزارت و سازمان متعهدله سند هستند. |
| مراجعه با وکالت: وکالت‌نامه رسمی با اختیار صریح سپردن تعهد | در اسناد بورسیه معمولاً حضور خودِ متعهد خواسته می‌شود. |
هزینه تنظیم
اگر سند بدون وثیقه مالی تنظیم شود، در گروه اسناد غیرمالی با حق‌التحریر مقطوع قرار می‌گیرد:
تعرفه و هزینه تنظیم سند رسمی (سال ۱۴۰۵)
تنفیذنامه، رضایت‌نامه، اقرارنامه، تعهدنامه، متمم قرارداد و اقاله؛ هزینه کامل به تفکیک اقلام
تعرفه مقطوع؛ ردیف ۴ بخش «ب» تعرفه ۱۴۰۵جمع کل مبالغ قابل پرداخت در دفترخانه
۷۷۲٬۸۰۰تومان
۷٬۷۲۸٬۰۰۰ ریال- حق‌التحریرتعرفه مصوب قانونی۶۴۸٬۰۰۰تومان
- حق‌الثبتحقوق دولتی۳۰٬۰۰۰تومان
- هزینه صدور الکترونیکی سندمبلغ ثابت۳۰٬۰۰۰تومان
- مالیات بر ارزش افزوده۱۰٪ حق‌التحریر۶۴٬۸۰۰تومان
نکات مهم و الزامات قانونی پرداخت
- تعرفه مقطوع: هزینه تنظیم تنفیذنامه، رضایت‌نامه، اقرارنامه، تعهدنامه، متمم قرارداد و اقاله بر اساس تعرفه رسمی، ثابت است و به موضوع یا مبلغ مندرج در سند بستگی ندارد.
- نحوه پرداخت: هزینه‌ها پیش از امضای نهایی و از طریق شبکه بانکی و سامانه پرداخت الکترونیکی مستقر در دفترخانه (کارت‌خوان) پرداخت می‌شود.
- نفرات اضافه: مبنای تعرفه، حضور دو نفر در سند است؛ به ازای هر نفر اضافه، مبلغ ۲۲٬۰۰۰ تومان با احتساب مالیات بر ارزش افزوده به هزینه کل افزوده می‌شود.
- نسخه الکترونیک: پس از تأیید نهایی سردفتر، نسخه چاپی سند تحویل و نسخه الکترونیکی آن برای دسترسی دائمی در سامانه کاتب (web.kateb.ir) بارگذاری می‌شود.
با اخذ وثیقه، حق‌الثبت طبق رأی ۱۹۰ همچنان معاف است اما حق‌التحریر بر مبنای بهای وثیقه محاسبه می‌شود.
نکات و اشتباهات رایج
- ندیدن ضریب جریمه: این عدد در فرم‌ها متفاوت است و بار مالی سند را تعیین می‌کند.
- تصور حق بودن بورس: متن سند صریحاً آن را «امتیاز» می‌داند و حق فسخ یک‌جانبه را برای وزارت محفوظ می‌دارد.
- اشتغال جانبی در دوره تحصیل: بند یکم، اشتغال به هر کار دیگر را ممنوع کرده است.
- پرداخت حق‌الثبت بدون اطلاع از معافیت: برای بورسیه خارج، حق‌الثبت وصول نمی‌شود.
پرسش‌های پرتکرار
طبق بند چهارم، فقط با اخذ مجوزهای قانونی لازم از وزارت یا سازمان.
در نمونه‌های رایج، انجام خدمت نظام وظیفه به‌صورت طرح، در کنار تعهد خدمت پس از فراغت آمده است.
بستگی به مصوبه و فرم دارد. در بسیاری از پرونده‌های بورس خارج، وثیقه ملکی خواسته می‌شود.
نمونه داخلی مانند تعهدنامه بورس تحصیلی پژوهشگاه میراث فرهنگی ساختار ساده‌تری دارد و از معافیت حق‌الثبت بورسیه خارج برخوردار نیست.
برای این کار سند مستقلی هست که در وکالت جامع دریافت ارز دانشجویی و امور وزارت علوم شرح داده شده است.
جمع‌بندی و مشاوره در دفترخانه ۹۳۰ تهران
تعهدنامه بورسیه، سنگین‌ترین سند در میان اسناد تحصیلی است: هم ضریب خدمت دارد، هم ضریب جریمه، و هم بندی که اعتراض را سلب می‌کند. هر سه را پیش از امضا بخوانید. کارشناسان دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران سند را مطابق فرم و حکم بورس شما تنظیم می‌کنند.
برای دوستانتان بفرستید
راهنمای دریافت خدمات و طرح پرسش
چنانچه درباره موضوع این مطلب پرسشی دارید، آن را در بخش دیدگاه‌ها مطرح کنید تا توسط سردفتر پاسخ داده شود. برای دریافت خدمات ثبتی و تنظیم اسناد رسمی نیز می‌توانید در ساعات اداری به دفترخانه اسناد رسمی ۹۳۰ تهران مراجعه کنید.
نوشتن پرسشبرای حفظ حریم خصوصی، از درج اطلاعات شخصی مانند کد ملی، شماره تماس یا مشخصات کامل ملک در متن دیدگاه خودداری کنید.مطالب هم‌موضوع
مطالب مرتبط
دیدگاه‌ها و پرسش‌ها