هنگامی که شخص بر اساس حکم قطعی دادگاه یا صدور اجرائیههای ثبتی محکوم به پرداخت وجهی (نظیر مهریه، چک، سفته یا دیه) میگردد، مکلف است دین خود را ادا کند. اما اگر فرد به دلیل عدم تمکن مالی توانایی پرداخت یکجای مبلغ بدهی را نداشته باشد، قانونگذار راهکار «دعوای اعسار از پرداخت محکومبه» و درخواست تقسیط را پیشبینی کرده است. طبق قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۴، ارایه دو مدرک اصلی به دادگاه الزامی است: استشهادیه اعسار (شهادت دو گواه) و کاربرگ صورت اموال و داراییها. در این مقاله تخصصی، ابعاد حقوقی، نمونه متن دقیق و تشریفات تصدیق این اسناد را بررسی میکنیم.
راهنمای جامع استشهادیه اعسار از پرداخت محکومبه و اعلام اموال + نمونه متن محضری
بدون دیدگاه
مبنای قانونی استشهادیه اعسار و کاربرگ اعلام اموال چیست؟
بر اساس ماده ۸ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، مدعی اعسار باید به همراه دادخواست خود، صورت کلیه اموال منقول و غیرمنقول، وجوه نقدی در بانکها، مطالبات از اشخاص ثالث و کلیه نقلوانتقالات مالی یک سال گذشته خود را به دادگاه تسلیم کند. همچنین، طبق ماده ۹ همان قانون، باید شهادتنامه کتبی حداقل دو شاهد که از وضعیت معیشت و شغل خواهان اعسار مطلع هستند، ضمیمه پرونده شود.
برای اینکه استشهادیه و شهادت شهود در محاکم قضایی و دادگاههای خانواده دارای اعتبار کامل باشد و احتمال رد دادخواست به دلیل نقص شکلی به حداقل برسد، ثبت در دفتر اسناد رسمی توصیهشدهترین راهکار قانونی است.
نمونه متن رسمی استشهادیه اعسار از پرداخت محکومبه
متن زیر، فرم استاندارد و قانونی استشهادیه اعسار است که شهود با امضا و ثبت اثر انگشت خود، عدم تمکن مالی بدهکار را تایید میکنند:
استشهادیه اعسار از پرداخت محکومبه
بدینوسیله از کسانی که علم و اطلاع دارند درخواست میگردد:
اینجانب ………………………….. فرزند ………………………….. دارای شماره شناسنامه ………………………….. و شماره ملی ………………………….. صادره از ………………………….. با شغل ………………………….. (که وسیله امرار و معاش اینجانب میباشد) به نشانی: …………………………………………………………………………………………………………………………؛ به دلیل عدم تمکن مالی و نداشتن دارایی کافی، قادر به پرداخت یکجای محکومبه به مبلغ ………………………….. ریال نمیباشم. لذا استدعا دارد مراتب فوق را با تکمیل بخش زیر گواهی نمایید.
گواهی گواه:
اینجانب ………………………….. فرزند ………………………….. به نشانی …………………………………………………………………………………… به شماره شناسنامه ………………………….. و کد ملی ………………………….. که از طریق ………………………….. و با توجه به اینکه به مدت ………. ماه/سال با مدعی اعسار معاشرت داشتهام، از وضعیت معیشت، نحوه قانونی امرار معاش و میزان درآمد وی که مبلغ ………………………….. ریال است اطلاع کافی دارم. همچنین خواهان اعسار، افزون بر مستثنیات دین، هیچ مال قابل دسترسی ندارد که بتواند به وسیله آن دین خود را بپردازد. با التزام به راستگویی و در نظر گرفتن خداوند متعال، مراتب فوق را گواهی مینمایم.
امضاء و اثر انگشت گواه اول و دوم
تحلیل حقوقی و نکات کلیدی استشهادیه اعسار
در بررسی ساختار استشهادیه اعسار، رعایت چند نکته حقوقی اهمیت حیاتی دارد:
۱. شرایط شهود و گواهی معیشت
شهود باید مشخصاً بیان کنند که از چه طریقی (مانند همسایگی، همکاری یا خویشاوندی) و به چه مدتی با مدعی اعسار رفتوآمد داشتهاند. ذکر میزان دقیق درآمد ماهیانه بدهکار در گواهی شهود الزامی است تا دادگاه بتواند بر اساس آن میزان اقساط را تعیین کند.
۲. مفهوم مستثنیات دین
در متن شهادتنامه صراحتاً قید شده است که خواهان اعسار، «افزون بر مستثنیات دین» مال دیگری ندارد. طبق ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، اموالی نظیر منزل مسکونی در حد شأن، اثاثیه ضروری زندگی و ابزار کار (وسایل امرار معاش) جزء مستثنیات دین بوده و بابت بدهی توقیف نمیشوند.
نمونه کاربرگ اعلام اموال و دارایی (موضوع ماده ۸)
علاوه بر استشهادیه، خواهان اعسار مکلف است فرم تصدیقشده صورت اموال را طبق متنی که در ادامه میآید تکمیل و به مرجع قضایی ارایه دهد:
بسمه تعالی
قوه قضائیه – دادگستری کل استان: ………………..
تاریخ: ………. | شماره پرونده: ………………… | شماره بایگانی: ………………..
کاربرگ ضمیمه دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه
اینجانب ………………………….. فرزند ………………………….. دارای شماره ملی …………………………..، شغل: [عنوان دقیق شغل درج شود] با درآمد ماهیانه [مبلغ دقیق به ریال/تومان درج شود]، وضعیت تأهل: دارای همسر و فرزند، تعداد افراد تحت تکفل: ….. نفر؛ خواهان اعسار از پرداخت محکومبه (مهریه) موضوع دادنامه شماره ………………………….. صادره از شعبه …………………………..؛ در اجرای ماده ۸ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۴، بدین وسیله صورت کلیه اموال، داراییها و معاملات یک سال گذشته خود را به شرح زیر اعلام میدارم:
الف) اموال منقول (با قید قیمت): ….
ب) اموال غیرمنقول (با قید مشخصات و قیمت): ….
پ) وجوه نقدی نزد بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری ایرانی و خارجی (با قید مبلغ و شماره حساب): ……
ت) اموال نزد شخص ثالث و مطالبات از شخص ثالث: ………..
ث) نقل و انتقال اموال از یک سال قبل از طرح دعوی: ……..
ج) دلایل اعسار: عدم تمکن مالی، عدم دسترسی به اموال کافی جهت پرداخت یکجای دین، و شهادت شهود.
اصالت و صحت اطلاعات فوق را تأیید نموده و مسئولیت قانونی عدم اعلام راستین اموال را میپذیرم.
مخاطرات قانونی کتمان دارایی در کاربرگ ماده ۸
تکمیل شفاف کاربرگ ماده ۸ بسیار حائز اهمیت است. بر اساس ماده ۱۶ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، اگر مشخص شود بدهکار به قصد فرار از دین، اموال خود را کتمان کرده یا صورت دارایی را خلاف واقع تنظیم نموده است، دادخواست اعسار وی رد شده و به حبس تعزیری درجه شش (۶ ماه تا ۲ سال) محکوم خواهد شد.
مدارک لازم جهت ثبت استشهادیه در دفترخانه
برای امضای شهود و ثبت سند استشهادیه اعسار در دفترخانه اسناد رسمی، ارایه مدارک زیر الزامی است:
| عنوان مدرک / الزامات ثبتی | شرح و ضوابط پذیرش در دفترخانه |
|---|---|
| مدارک هویتی خواهان و شهود | اصل کارت ملی هوشمند بدهکار (خواهان اعسار) و دو نفر شاهد. |
| مستندات پرونده قضایی | تصویر دادنامه قطعی، اجرائیه دادگاه یا دادنامه مهریه جهت ثبت کلاسه و مبلغ دقیق دین[اختیاری]. |
| ثبتنام در سامانه ثنا | داشتن حساب کاربری فعال در سامانه ثنا برای بدهکار و شهود جهت ثبت تصدیق الکترونیکی و بیومتریک. |
هزینه ثبت استشهادیه اعسار
هزینه مالی ثبت استشهادیهها و گواهی امضای شهود بر اساس تعرفه یکپارچه اسناد غیرمالی ابلاغشده از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور محاسبه میگردد[cite: 1]. کلیه هزینهها از طریق دستگاههای پوز متصل به سامانه ثبت آنی دریافت میشود[cite: 2]. تعرفه دقیق قانونی به شرح زیر است:
جدول تعرفه و هزینه تنظیم سند رسمی (سال ۱۴۰۵)
| شرح هزینه قانونی سند | مبلغ (تومان) |
|---|---|
| ۱. حقالتحریر (تعرفه مصوب قانونی) | ۶۴۸,۰۰۰ |
| ۲. حقالثبت (حقوق دولتی) | ۳۰,۰۰۰ |
| ۳. هزینه صدور الکترونیکی سند | ۳۰,۰۰۰ |
| ۴. مالیات بر ارزش افزوده (۱۰٪) | ۶۴,۸۰۰ |
| جمع کل مبالغ قابل پرداخت در دفترخانه | ۷۷۲,۸۰۰ |
نکات مهم و الزامات قانونی پرداخت:
- تعرفه مقطوع: هزینه تنظیم این سند بر اساس تعرفه رسمی، ثابت و غیرقابل تغییر است.
- نحوه تسویه: پرداخت میبایست پیش از امضای نهایی، صرفاً از طریق کارت بانکی در دفترخانه انجام شود.
- نفرات اضافی: مبنای تعرفه برای حضور ۲ نفر است؛ به ازای هر نفر اضافی، مبلغ ۲۲,۰۰۰ تومان به هزینه کل افزوده میشود.
- تحویل نسخه الکترونیک: پس از تأیید نهایی سردفتر، نسخه چاپی تحویل و نسخه الکترونیکی آن جهت دسترسی دائمی در کارتابل شما در سامانه کاتب (web.kateb.ir) بارگذاری خواهد شد.
مطالب مرتبط
