آغاز یک دعوای حقوقی در محاکم دادگستری، مستلزم پرداخت مبالغی تحت عنوان «هزینه دادرسی» است که در دعاوی مالی کلان، این رقم میتواند سر به فلک بکشد و راه دسترسی به عدالت را برای خواهان مسدود کند. قانونگذار برای حل این مشکل، نهاد حقوقی «اعسار» را پیشبینی کرده است تا افرادی که توانایی مالی ندارند، موقتاً از پرداخت این هزینهها معاف شوند. اما دادگاه به صرف ادعای خواهان، اعسار او را نمیپذیرد؛ بلکه ارائه یک استشهادیه و «اقرارنامه محضری شهود اعسار» الزامی است. این سند رسمی حقوقی، به دلیل ارتباط مستقیم با روند دادرسی، واجد مسئولیتهای کیفری فوقالعاده سنگینی از جمله جرم «شهادت کذب» است. در این مطلب، این سند حساس، تکالیف شهود و مدارک لازم برای تنظیم آن را بررسی میکنیم.
ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی؛ خط قرمز شهادت کذب
بزرگترین و مهمترین بندی که در مقدمه این اقرارنامه محضری تایپ میشود، هشدار صریح در خصوص مفاد ماده ۶۵۰ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی است. قانونگذار برای حفظ اعتبار نظام قضایی و جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص، مجازات سختی را برای افرادی که در دادگاه یا نزد مقامات رسمی (مانند سردفتر) به دروغ شهادت میدهند، وضع کرده است.
طبق این ماده قانونی، هر کس در دادگاه یا نزد مقامات رسمی شهادت کذب دهد، به سه ماه و یک روز تا دو سال حبس و یا به جزای نقدی محکوم خواهد شد. بنابراین، شهود (مقرین) باید با علم کامل به این مسئولیت کیفری، پای سند را امضا کنند و مطمئن باشند که اطلاعات ارائه شده درباره فرد معسر کاملاً با واقعیت انطباق دارد.
کالبدشکافی شرایط ۴گانه تایید اعسار کارمندان
در متن این اقرارنامه، شهود باید به چهار فاکتور اساسی اشاره کنند تا دادگاه ادعای اعسار متقاضی را بپذیرد:
- احراز معاشرت مستمر و شناخت: شهود صراحتاً اعلام میکنند که به واسطه همکار بودن یا معاشرت مداوم، اشراف کاملی بر وضعیت زندگی و مالی فرد دارند. شهادت افراد غریبه یا کسانی که شناختی از زندگی فرد ندارند، ارزش قانونی ندارد.
- عدم تکافوی حقوق کارمندی: در سند قید میشود که درآمد ماهیانه کارمندی فرد، صرفاً برای مخارج بسیار ضروری زندگی و عائله تحت تکفل (همسر و فرزندان) کفایت میکند و مازادی ندارد.
- فقدان دارایی سهلالبیع: یکی از شروط اصلی اعسار، نداشتن اموال نقد یا داراییهایی است که بتوان آنها را به سرعت فروخت (مانند خودروی لوکس، زمین یا سهام بورسی) و هزینه دادگاه را پرداخت کرد.
- سلب مسئولیت کامل از دفترخانه: طبق قانون دفاتر اسناد رسمی، سردفتر وظیفهای برای راستیآزمایی وضعیت مالی فرد ندارد. دفترخانه صرفاً هویت شهود را احراز کرده و بیانات آنها را ثبت میکند؛ بنابراین تمام عواقب شرعی و قانونی کشفالفساد سند منحصراً بر عهده خودِ شهود خواهد بود.
برای مطالعه قوانین بیشتر در خصوص نحوه دفاع در دعاوی اعسار و تشریفات قانونی آن، میتوانید پرتال حقوقی محضرچی را به عنوان مرجع کمکی ثبتی و قضایی بررسی نمایید.
جدول مدارک لازم برای تنظیم اقرارنامه شهود اعسار
جهت تنظیم این سند رسمی در دفترخانه اسناد رسمی ۹۳۰ تهران، حضور همزمان حداقل دو نفر شاهد (مقرین) به همراه متقاضی اعسار و مدارک زیر الزامی است:
| مدارک شهود (مقرین – حداقل ۲ نفر) |
مدارک متقاضی اعسار (مدعی) |
| اصل کارت ملی هوشمند تکتک شهود |
اصل کارت ملی هوشمند متقاضی اعسار |
| اصل شناسنامه جدید شهود (اختیاری) |
اصل شناسنامه جدید متقاضی (اختیاری) |
| داشتن حساب کاربری و ثبتنام فعال در سامانه ثنا |
تصویر حکم کارگزینی یا فیش حقوقی کارمندی (جهت درج دقیق مشخصات شغلی در سند) |
متن اقرارنامه شهود اعسار از هزینه دادرسی
مقرین (شهود): اینجانبان …………………… فرزند …………………… به شماره ملی …………………… و …………………… فرزند …………………… به شماره ملی …………………… مقیم …………………………………………
متن سند: اینجانبان مقرین فوقالذکر با حضور در دفترخانه و با علم و اطلاع کامل از مفاد ماده ۶۵۰ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی در خصوص جرم شهادت کذب، در کمال صحت عقل و سلامت اراده اقرار و گواهی مینماییم که: ما به واسطه همکاری در سازمان/اداره …………………… و معاشرت مستمر، از وضعیت معیشت آقای/خانم …………………… فرزند …………………… مطلع هستیم. نامبرده کارمند بوده و بجز حقوق ماهیانه کارمندی که صرفاً تکافوی هزینههای ضروری زندگی و عائله تحت تکفل ایشان را مینماید، فاقد هرگونه وجه نقد کافی، پسانداز یا دارایی سهلالبیع برای پرداخت هزینه دادرسی میباشد و در وضعیت اعسار به سر میبرد. مسئولیت صحت و سقم، حسن و قبح، کشفالفساد و کلیه تبعات شرعی، قانونی، کیفری و حقوقی ناشی از اظهارات در این سند، تماماً بر عهده شخص مقرین میباشد.
هزینه تنظیم این سند
- هزینه تنظیم این سند در دفترخانه اسناد رسمی 930 تهران در سال 1405 مطابق تعرفههای مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مبلغ 573,000 تومان است.
- این مبلغ ثابت و مقطوع بوده و قابل افزایش یا کاهش نیست و هیچ دفترخانهای مجاز به دریافت مبلغی بیشتر یا کمتر از تعرفه اعلام شده نمیباشد.
پرداخت هزینه تنظیم سند میبایست پس از اتمام مراحل تنظیم و پیش از امضای نهایی، از طریق کارت بانکی و توسط یکی از مراجعین محترم صورت پذیرد.
در مواردی که تعداد طرفین یک سند بیش از دو نفر باشد، مطابق با تعرفه قانونی، مبلغ 22.000 تومان به ازای هر نفر اضافی به هزینه کل سند افزوده خواهد شد.
پس از پرداخت موفق هزینه و ثبت اطلاعات مربوطه در سیستم، شناسه یکتای سند برای شما صادر میگردد. در نهایت، پس از انجام تشریفات امضاء، ثبت اثر انگشت و تأیید نهایی توسط سردفتر، یک نسخه چاپی از سند به هر یک از طرفین حاضر تحویل داده شده و همچنین نسخه الکترونیک آن جهت دسترسی دائمی در کارتابل شخصی شما در سامانه کاتب بارگذاری خواهد شد.
ما در دفترخانه اسناد رسمی 930 تهران، همواره در تلاشیم تا با شفافیت کامل و رعایت دقیق قوانین و مقررات، بهترین خدمات را به شما مراجعین گرامی ارائه دهیم.
چرا تنظیم استشهادیه اعسار در دفترخانه ۹۳۰ تهران؟
اسناد مرتبط با محاکم قضایی و دادگستری به دلیل بررسی مستقیم توسط قضات، نیازمند دقت هستند. هرگونه ابهام در متن سند ثبتی، منجر به رد شدن استشهادیه در دادگاه و رد دعوای اعسار شما خواهد شد.
