هزینههای دادرسی در پروندههای مالی سنگین میتواند مانع بزرگی برای احقاق حق باشد. قانونگذار برای حل این مشکل، نهاد «اعسار» را پیشبینی کرده است. یعنی فردی که «دارایی کافی» یا «دسترسی به اموالش» را ندارد، میتواند از پرداخت موقت هزینه دادگاه معاف شود. اما ادعای خالی کافی نیست؛ دادگاه نیاز به دلیل دارد. یکی از قویترین ادله، شهادت شهود است. اگر شما کارمند هستید، همکارانتان که از وضعیت مالی و فیش حقوقی شما مطلعاند، بهترین گزینه برای شهادت هستند. تنظیم این شهادتنامه به صورت «سند رسمی» در دفترخانه ۹۳۰، نشاندهنده جدیت و صداقت شما در دادگاه است.
این سند در واقع یک نوع «اقرارنامه شهود» است. در اینجا، همکاران یا دوستان شما با حضور در دفتر اسناد رسمی، رسماً گواهی میدهند که شما را میشناسند و میدانند که توانایی پرداخت هزینه سنگین دادرسی را ندارید.
نکات کلیدی و هشدارهای قانونی متن سند
این متن دارای بار حقوقی سنگینی برای امضاکنندگان (شهود) است:
۱. سوگند و ماده ۶۵۰ (شهادت کذب)
در ابتدای سند به «ماده ۶۵۰ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی» اشاره شده است. این ماده میگوید هرکس در دادگاه یا نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد، به ۳ ماه و یک روز تا ۲ سال حبس و یا جزای نقدی محکوم میشود. بنابراین شهود باید کاملاً از وضعیت مالی مدعی اعسار مطمئن باشند.
۲. مفهوم “دارایی سهلالبیع”
در متن آمده که فرد فاقد «دارایی سهلالبیع» (آسان فروش) است. این یعنی ممکن است فرد خانه یا ماشین داشته باشد، اما اینها جزو «مستثنیات دین» (نیازهای ضروری زندگی) هستند و نمیتواند برای دادن پول دادگاه، خانه زنش را بفروشد. شهود گواهی میدهند که او پول نقد اضافی ندارد.
۳. سلب مسئولیت دفترخانه
بند آخر سند بسیار مهم است: «این دفترخانه… مسئولیتی در قبال صحت مطالب اظهار شده ندارد.»
سردفتر فقط «هویت» افراد را تایید میکند، نه «صداقت» آنها را. اگر بعداً مشخص شود که شهود دروغ گفتهاند و مدعی اعسار پولدار بوده است، مسئولیت کیفری تماماً با خودِ شهود است.
مدارک لازم برای تنظیم استشهاد اعسار
برای تنظیم این سند در دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران، حضور شهود (همکاران/مقرین) الزامی است (حضور خودِ متقاضی اعسار الزامی نیست اما برای ارائه اطلاعات لازم است):
| مدارک شهود (همکاران) |
اطلاعات متقاضی اعسار |
| اصل کارت ملی هوشمند |
نام و نام خانوادگی کامل |
| ثبتنام در سامانه ثنا |
محل کار یا زندگی |
| کارت پرسنلی یا حکم کارگزینی (جهت اثبات همکار بودن – اختیاری) |
— |
نکته: قضات معمولاً استشهادنامههایی را که در دفتر اسناد رسمی تنظیم شدهاند، راحتتر میپذیرند تا استشهادنامههای دستی که روی کاغذ معمولی نوشته شده و امضای زیر آن نامشخص است. این سند نشاندهنده احترام شما به دادگاه و اطمینان شهود از گفتههایشان است.
هزینه تنظیم استشهادنامه اعسار
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال 1404
4,900,000 ﷼
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال ۱۴۰۴ در دفترخانه اسناد رسمی شماره ۹۳۰ تهران، طبق تعرفههای مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مبلغ ۴۹۰ هزار تومان است.
این مبلغ ثابت و غیرقابل تغییر بوده و پرداخت آن پس از تنظیم سند و پیش از امضا، صرفاً از طریق دستگاه کارتخوان مستقر در دفترخانه انجام میشود.
در صورتی که طرفین یک سند بیش از دو نفر باشند، به ازای هر نفر اضافی مبلغ ۲۲۰,۰۰۰ ریال به هزینه کل افزوده میگردد.
پس از پرداخت و انجام تشریفات قانونی، نسخه چاپی سند به طرفین تحویل و نسخه الکترونیک آن در سامانه کاتب بارگذاری میشود.
