بدون تعیین تکلیف تعهد آموزش رایگان، دانشگاه ریزنمرات را آزاد نمیکند. در این راهنما مبنای قانونی سند، بندهای متن، تفاوت آن با وکالت دریافت مدارک، مدارک لازم و مراحل کار بررسی شده است.
تعهدنامه ارسال ریزنمرات و تسویه تعهد آموزش رایگان

برای گرفتن ریزنمرات و مدارک تحصیلی از دانشگاه دولتی، معمولاً یک شرط وجود دارد: تسویه تعهد آموزش رایگان. تعهدنامه ارسال ریزنمرات و تسویه با وزارت علوم سندی است که این تعهد را رسمی میکند تا مدارک آزاد شود. در این راهنما مبنای قانونی، بندهای متن، تفاوت آن با وکالت دریافت مدارک، مدارک لازم و مراحل کار را میخوانید.
تعهدنامه ارسال ریزنمرات چیست و چرا خواسته میشود؟
دانشآموختگان دورههای روزانه دانشگاههای دولتی از آموزش رایگان بهرهمند شدهاند و در برابر آن، تعهد خدمت در داخل کشور دارند. تا وقتی این تعهد تعیین تکلیف نشود، دانشگاه اصل مدارک و ریزنمرات را آزاد نمیکند؛ و بدون ریزنمرات، ادامه تحصیل یا اقدام برای دانشگاه دیگر ممکن نیست.
راهحل رایج، تنظیم یک تعهدنامه رسمی است. در متن سند، دانشآموخته با ذکر سال فراغت، رشته و دانشگاه اعلام میکند که «جهت ادامه تحصیل نیاز به ریزنمرات تحصیلی دارد» و سپس تعهدات خود را میپذیرد.
مبنای قانونی سند
متن این تعهدنامه صریحاً به یک مستند قانونی ارجاع میدهد: قانون تأمین وسائل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب سال ۱۳۵۳ و مقررات مربوط به آن. بر همین اساس، متعهد میپذیرد که پس از انجام تحصیلات، یا هرگاه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مقتضی بداند، «به میزانی که طبق مقررات مذکور و سایر مقررات مصوب به ذمه اوست، در داخل کشور خدمت نماید».
بندهای کلیدی متن
- عدم تغییر محل تحصیل: بدون اجازه کتبی و قبلی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، محل تحصیل تغییر نکند.
- خدمت در داخل کشور: انجام خدمت به میزانی که طبق مقررات به ذمه متعهد است.
- جبران هزینهها در صورت تخلف: پرداخت کلیه هزینههای وزارت علوم، شهریه، کمکهای دریافتی و هزینههای مربوط به استفاده از آموزش رایگان، به هر میزانی که وزارتخانه تعیین کند.
- پذیرش تشخیص وزارتخانه: ملاک بودن تشخیص وزارت علوم در تعیین ارقام و مصادیق.
تفاوت با وکالت دریافت دانشنامه و ریزنمرات
دو سند در این مسیر به کار میآید و هرکدام کار متفاوتی میکند:
- تعهدنامه (موضوع همین راهنما): شرط آزاد شدن مدارک را برطرف میکند؛ متعهد، خودِ دانشآموخته است.
- وکالت دریافت مدارک: وقتی دانشآموخته امکان مراجعه حضوری به دانشگاه ندارد، کار دریافت مدارک را به دیگری میسپارد. جزئیات آن در وکالت دریافت دانشنامه و ریزنمرات بررسی شده است.
اگر مدرک تحصیلی مفقود شده و به دنبال المثنی هستید، مسیر جداگانهای در راهنمای دریافت مدرک تحصیلی المثنی شرح داده شده است.
نکته کاربردی دیگر اینکه تنظیم این تعهدنامه، جایگزین تسویه نقدی نیست. اگر دانشگاه تعهد شما را قابل خرید بداند و امکان پرداخت نقدی داشته باشید، در بسیاری از موارد آن مسیر سادهتر است و پرونده را برای همیشه میبندد. سند تعهد بیشتر در حالتی به کار میآید که فرد قصد ادامه تحصیل دارد و میخواهد مدارک را در فرصت کوتاه آزاد کند.
مراحل تنظیم
- مراجعه به اداره دانشآموختگان دانشگاه و دریافت فرم تعهد.
- استعلام وضعیت تعهد آموزش رایگان و مبلغ احتمالی.
- مراجعه به دفترخانه با مدارک هویتی و فرم دانشگاه.
- احراز هویت در سامانه ثبت الکترونیک اسناد و درج مشخصات.
- تنظیم و امضای سند با ذکر رشته، مقطع، سال فراغت و نام دانشگاه.
- ارائه نسخه سند به دانشگاه و دریافت ریزنمرات یا دانشنامه.
مدارک لازم
| مدرک لازم | توضیحات |
|---|---|
| حساب کاربری فعال در سامانه ثنا | همراه با شماره تلفن همراه ثبتشده در ثنا؛ خط باید به نام خود شخص و در دسترس باشد. |
| کد پستی ثبتشده در سامانه املاک و اسکان (amlak.mrud.ir) | برای متعهد الزامی است. |
| اصل کارت ملی هوشمند و شناسنامه متعهد | حضور دانشآموخته در دفترخانه لازم است. |
| فرم تعهد دانشگاه یا وزارت علوم | متن سند بر مبنای همین فرم تنظیم میشود. |
| گواهی موقت یا مدارک فراغت از تحصیل | برای درج رشته، مقطع، سال فراغت و نام دانشگاه در سند. |
| نامه دانشگاه درباره وضعیت تعهد | در صورت وجود، برای روشن بودن میزان تعهد آموزش رایگان. |
| اشخاص حقوقی: کاربرد ندارد | متعهد شخص حقیقی است و وزارت علوم متعهدله سند است. |
| مراجعه با وکالت: وکالتنامه رسمی با اختیار صریح سپردن تعهد | اگر دانشآموخته در دسترس نیست، سند قبلی باید این اختیار را صریح داده باشد. |
هزینه تنظیم
این سند معمولاً بدون اخذ وثیقه مالی تنظیم میشود و در گروه اسناد غیرمالی با حقالتحریر مقطوع قرار میگیرد:
تعرفه و هزینه تنظیم سند رسمی (سال ۱۴۰۵)
تنفیذنامه، رضایتنامه، اقرارنامه، تعهدنامه، متمم قرارداد و اقاله؛ هزینه کامل به تفکیک اقلام
تعرفه مقطوع؛ ردیف ۴ بخش «ب» تعرفه ۱۴۰۵جمع کل مبالغ قابل پرداخت در دفترخانه
- حقالتحریرتعرفه مصوب قانونی۶۴۸٬۰۰۰تومان
- حقالثبتحقوق دولتی۳۰٬۰۰۰تومان
- هزینه صدور الکترونیکی سندمبلغ ثابت۳۰٬۰۰۰تومان
- مالیات بر ارزش افزوده۱۰٪ حقالتحریر۶۴٬۸۰۰تومان
نکات مهم و الزامات قانونی پرداخت
- تعرفه مقطوع: هزینه تنظیم تنفیذنامه، رضایتنامه، اقرارنامه، تعهدنامه، متمم قرارداد و اقاله بر اساس تعرفه رسمی، ثابت است و به موضوع یا مبلغ مندرج در سند بستگی ندارد.
- نحوه پرداخت: هزینهها پیش از امضای نهایی و از طریق شبکه بانکی و سامانه پرداخت الکترونیکی مستقر در دفترخانه (کارتخوان) پرداخت میشود.
- نفرات اضافه: مبنای تعرفه، حضور دو نفر در سند است؛ به ازای هر نفر اضافه، مبلغ ۲۲٬۰۰۰ تومان با احتساب مالیات بر ارزش افزوده به هزینه کل افزوده میشود.
- نسخه الکترونیک: پس از تأیید نهایی سردفتر، نسخه چاپی سند تحویل و نسخه الکترونیکی آن برای دسترسی دائمی در سامانه کاتب (web.kateb.ir) بارگذاری میشود.
نکات و اشتباهات رایج
- تنظیم سند پیش از استعلام: ابتدا وضعیت تعهد را از دانشگاه بپرسید؛ گاهی بهجای تعهدنامه، پرداخت نقدی یا لغو تعهد راهحل بهتری است.
- نادرست بودن مشخصات تحصیلی: رشته، مقطع و سال فراغت باید دقیقاً مطابق سوابق دانشگاه باشد.
- بیتوجهی به بند «تشخیص وزارتخانه»: با امضا، تعیین ارقام را به وزارت علوم واگذار میکنید.
- خلط تعهدنامه با وکالت: اگر خودتان نمیتوانید به دانشگاه بروید، به سند دیگری هم نیاز دارید.
پرسشهای پرتکرار
تنظیم سند شرط لازم است، اما تصمیم نهایی با دانشگاه و ضوابط جاری آن است؛ سند تضمینی برای نتیجه ایجاد نمیکند.
در نمونههای رایج ریزنمرات، ضامن خواسته نمیشود؛ اما فرم برخی دانشگاهها ممکن است متفاوت باشد.
بسته به مقصد، ممکن است اسناد دیگری مانند تعهد هزینه تحصیل هم لازم شود؛ نمونه آن در تعهدنامه هزینه تحصیل با حق کسر از حقوق آمده است.
در آن حالت معمولاً گواهی انجام تعهد کافی است و نیازی به سند جدید نیست؛ این را از دانشگاه بپرسید.
نمونههای پرکاربرد در سند تعهد دانشجویی معرفی شدهاند.
جمعبندی و مشاوره در دفترخانه ۹۳۰ تهران
تعهدنامه ریزنمرات کوتاه است اما یک نکته مهم دارد: تعیین میزان بدهی را به وزارت علوم واگذار میکند. پیش از امضا، وضعیت تعهد خود را استعلام کنید. کارشناسان دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران سند را مطابق فرم دانشگاه شما تنظیم میکنند.
چنانچه درباره موضوع این مطلب پرسشی دارید، آن را در بخش دیدگاهها مطرح کنید تا توسط سردفتر پاسخ داده شود. برای دریافت خدمات ثبتی و تنظیم اسناد رسمی نیز میتوانید در ساعات اداری به دفترخانه اسناد رسمی ۹۳۰ تهران مراجعه کنید.
نوشتن پرسشبرای حفظ حریم خصوصی، از درج اطلاعات شخصی مانند کد ملی، شماره تماس یا مشخصات کامل ملک در متن دیدگاه خودداری کنید.




