در بسیاری از روستاهای حریم تهران (مانند سنگان، سولقان و کن)، اراضی هنوز دارای سند رسمی اداره ثبت نیستند و بر اساس «تصرف مالکانه» و «تایید شورای اسلامی» خرید و فروش میشوند. اما وقتی نوبت به اخذ جواز ساخت یا انشعاب برق میرسد، ادارات دولتی مدرکی فراتر از یک قولنامه عادی میخواهند. اینجاست که سند ترکیبیِ «نقشه کارشناس + تعهد محضری + تایید شورا» به کار میآید. در این سند، مالک با ارائه نقشه دقیق مهندسی، در دفترخانه ۹۳۰ اقرار میکند که زمین مال اوست و اگر فردا روزی مدعی دیگری پیدا شد (کشف فساد)، خودش شخصاً پاسخگوست و شورا یا کارشناس مسئولیتی ندارند.
این سند یک زنجیره حقوقی سه مرحلهای است: ۱. کارشناس رسمی نقشه را میکشد و مساحت را تایید میکند، ۲. مالک در دفترخانه تعهد میدهد که زمین معارض ندارد، ۳. شورا بر اساس این تعهد، تصرف او را تایید میکند.
تحلیل ارکان این گواهی
در این سند، چند نکته فنی و حقوقی بسیار مهم وجود دارد:
۱. کروکی و مساحت دقیق (نقش کارشناس)
در این سند، نقشهای با ابعاد دقیق (شمال، جنوب، شرق، غرب) ترسیم شده است. مساحت زمین باید دقیقاً با وضع موجود زمین مطابقت داشته باشد. مهر «کارشناس رسمی دادگستری» به این نقشه اعتبار میدهد.
۲. تعهد کشف فساد (نقش دفترخانه)
بخش دیگر این سند که در دفترخانه ۹۳۰ گواهی امضا میشود، مهمترین بخش حقوقی است. مالک متعهد میشود:
- زمین در تصرف اوست.
- اگر فردا شخصی پیدا شد و ادعای مالکیت کرد (کشف فساد)، مسئولیت کیفری و حقوقی با خودِ متقاضی است.
- حریمهای دولتی و منابع طبیعی رعایت شده است.
۳. تاییدیه محلی (نقش شورا)
در پایین سند، رئیس و اعضای شورای اسلامی روستا، با تکیه بر «تعهد محضری مالک» و «شناخت محلی»، مهر و امضا میکنند. دقت کنید که شورا نوشته است: «مسئولیت صحت اظهارات… بر عهده شخص متقاضی بوده و شورای اسلامی مسئولیتی ندارد.»
کاربردهای این سند
این گواهی معمولاً برای موارد زیر صادر میشود:
- پروندهسازی برای دریافت سند مالکیت (قانون تعیین تکلیف اراضی فاقد سند).
- دریافت کنتور آب، برق و گاز برای ساختمانهای روستایی.
- اخذ مجوز دیوارکشی یا تعمیرات از بخشداری یا دهیاری.
مدارک لازم برای تنظیم تعهدنامه احراز تصرف
برای تنظیم و گواهی امضای این فرم در دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران، حضور متقاضی (مالک زمین) الزامی است:
| مدارک متقاضی |
مدارک زمین |
| اصل کارت ملی هوشمند |
نقشه یا کروکی تایید شده توسط کارشناس (اصل برگه) |
| ثبتنام در سامانه ثنا |
استعلام یا نامه شورای اسلامی (در صورت وجود) |
| شهود (اگر در متن سند امضای شهود خواسته شده باشد) |
قولنامه یا مبایعهنامه عادی خرید زمین (اختیاری) |
نکته: معمولاً این فرمها توسط خودِ شورا یا کارشناس به متقاضی داده میشود. دفترخانه صرفاً بخش «تعهد و گواهی امضا» را انجام میدهد و وارد ماهیت اینکه “آیا زمین واقعاً مال شماست یا نه” نمیشود. مسئولیت صحت ادعا تماماً با امضاکننده است.
هزینه گواهی امضای فرم تصرف
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال 1404
4,900,000 ﷼
هزینه تنظیم این سند وکالتنامه در سال ۱۴۰۴ در دفترخانه اسناد رسمی شماره ۹۳۰ تهران، طبق تعرفههای مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مبلغ ۴۹۰ هزار تومان است.
این مبلغ ثابت و غیرقابل تغییر بوده و پرداخت آن پس از تنظیم سند و پیش از امضا، صرفاً از طریق دستگاه کارتخوان مستقر در دفترخانه انجام میشود.
در صورتی که طرفین یک سند بیش از دو نفر باشند، به ازای هر نفر اضافی مبلغ ۲۲۰,۰۰۰ ریال به هزینه کل افزوده میگردد.
پس از پرداخت و انجام تشریفات قانونی، نسخه چاپی سند به طرفین تحویل و نسخه الکترونیک آن در سامانه کاتب بارگذاری میشود.
