بسیاری از والدین دلسوز، با این تصور که آینده فرزندانشان را تامین کنند، اقدام به نوشتن وصیتنامه میکنند (چه دستی و چه رسمی). آنها مینویسند: «بعد از فوت من، خانه مسکونیام به دخترم مریم برسد».
اما آیا میدانستید همین جمله ساده میتواند شروع یک جنگ بزرگ خانوادگی باشد؟ آیا میدانستید که طبق قانون مدنی ایران، شما نمیتوانید برای تمام اموالتان وصیت کنید؟
در این مطلب از وبسایت دفترخانه ۹۳۰، پرده از یک واقعیت تلخ حقوقی برمیداریم و راهکاری را معرفی میکنیم که جایگزین قدرتمند وصیتنامه است: صلح عمری.
شوک بزرگ: قانون “یکسوم” در وصیتنامه چیست؟
بزرگترین اشتباه مردم این است که فکر میکنند صاحباختیار اموالشان بعد از مرگ هستند. طبق قانون، هر فرد تنها میتواند تا سقف یکسوم (۱/۳) کل اموالش را وصیت کند.
مثال واقعی:
فرض کنید پدری یک خانه ۶ میلیاردی دارد و وصیت میکند کل آن به پسرش برسد. بعد از فوت، اعتبار این وصیتنامه فقط تا مبلغ ۲ میلیارد تومان (یکسوم) است! ۴ میلیارد باقیمانده باید طبق قانون ارث بین همه وراث تقسیم شود. اگر سایر وراث راضی نباشند، وصیتنامه نسبت به مازاد باطل است و ملکی که قرار بود به پسر برسد، تکهتکه میشود.
چرا “صلح عمری” برنده مطلق این مقایسه است؟
اگر میخواهید ۱۰۰٪ اموالتان را به یک نفر خاص بدهید و دست سایر وراث را کوتاه کنید، وصیتنامه به کارتان نمیآید. راه حل، سندی است که ما در دفترخانه تنظیم میکنیم: صلح عمری.
برای آشنایی کامل با چیستی این سند، پیشنهاد میکنیم حتماً مقاله جامع راهنمای کامل سند صلح عمری را که قبلاً منتشر کردهایم مطالعه کنید. اما در اینجا تفاوتهای کلیدی را ببینید:
| ویژگی |
وصیتنامه |
صلح عمری (پیشنهاد ما) |
| سقف انتقال |
محدود به ۱/۳ اموال |
بدون محدودیت (۱۰۰٪ اموال) |
| نیاز به اجازه وراث |
برای مازاد بر یکسوم، بله |
خیر، کاملاً بینیاز |
| مالیات |
مشمول مالیات بر ارث (نرخ بالا) |
مالیات نقل و انتقال (بسیار کمتر) |
| زمان انتقال سند |
بعد از فوت و انحصار وراثت |
همین امروز (در زمان حیات) |
آیا با صلح عمری، فرزندم مرا از خانه بیرون نمیکند؟
این ترسِ بجایی است. خیلیها میگویند: «اگر ملک را الان به نام فرزندم بزنم، شاید دیگر به من رسیدگی نکند یا مرا بیرون کند.»
در دفترخانه ۹۳۰، ما سند صلح عمری را با «حق فسخ یکطرفه» و «حفظ منافع» تنظیم میکنیم. این یعنی:
- شما تا لحظه آخر عمر، حق سکونت و استفاده از ملک را دارید (فرزندتان حق ندارد شما را بیرون کند).
- اگر فرزندتان رفتار بدی داشت یا شما پشیمان شدید، میتوانید بدون نیاز به حضور او، به دفترخانه بیایید و سند را فسخ (باطل) کنید و ملک را پس بگیرید.
بحث مالیات: صرفهجویی میلیونی!
هزینه مالیات بر ارث (که بعد از فوت به وصیتنامه تعلق میگیرد) معمولاً بسیار سنگینتر از هزینه انتقال در صلح عمری است. با تنظیم صلح عمری، شما عملاً یک بار مالیاتی سنگین را از دوش فرزندانتان در آینده برمیدارید.
نتیجهگیری: هوشمندانه ارث بدهید
وصیتنامه سندی محترم است، اما برای انتقال ملک، ابزاری ناقص و پرخطر محسوب میشود. اگر میخواهید اختیار اموالتان دست خودتان باشد اما سند به نام فرزندتان بخورد، هیچ گزینهای بهتر از صلح عمری نیست.
